De dans tussen richting en overgave in een relatie

Hoe controle loslaten, veiligheid en vertrouwen kunnen zorgen voor meer verbinding

Deze blog ontstond uit aflevering 7 van de Connected Hearts Podcast.

In een relatie zijn we voortdurend in beweging tussen richting geven en loslaten, in overgave gaan. Soms wil je degene zijn die initiatief neemt, beslist en de ruimte houdt.

Op andere momenten verlang je er juist naar om even niets te hoeven bepalen.

Om te kunnen volgen, ontvangen en je gedragen te voelen.

Je zou dit mannelijke en vrouwelijke energie kunnen noemen. Al merken we dat die woorden soms meteen allerlei beelden en clichés oproepen.

Voor ons gaat het niet over ‘de man’ en ‘de vrouw’. Het gaat over twee krachten die we allemaal in ons hebben. Richting en beweging. Structuur en stroming. Houden en gehouden worden.

En juist in een relatie kan het interessant zijn om te ontdekken: waar bevind ik mij meestal — en wat gebeurt er wanneer ik eens naar de andere kant beweeg?

Mannelijke en vrouwelijke energie: wat bedoelen we daarmee?

We gebruiken die woorden als een manier om twee verschillende kwaliteiten te beschrijven.

De ene kwaliteit geeft richting, structuur en bedding. Ze is aanwezig, gegrond en houdt ruimte voor wat er gebeurt.

De andere beweegt, voelt, verandert, creëert en brengt kleur.

Een beeld dat we in onze podcast gebruiken, is dat van een kamer. De kamer zelf is de structuur: ze blijft staan en biedt ruimte aan alles wat erin aanwezig is. De meubels, kleuren, gordijnen, licht en beweging geven die ruimte vorm en karakter.

Beide zijn nodig.

En beide zitten in ieder van ons.

Op een dag waarop je veel hebt geregeld, beslist, georganiseerd en gedragen, kun je bijvoorbeeld thuiskomen met een sterk verlangen om juist eens gehouden te worden. Op een ander moment kan het heerlijk zijn om zelf richting te geven en te ervaren dat je partner zich daaraan durft toe te vertrouwen.

Wat je nodig hebt, hoeft dus helemaal niet vast te liggen.

Kun jij je werkelijk laten leiden?

Een eenvoudige oefening die we tijdens onze workshops gebruiken, is samen dansen waarbij één partner leidt en de andere volgt.

Dat klinkt eenvoudig.

Tot je het doet.

Misschien merk je dat je toch al probeert te voorspellen waar je partner naartoe zal bewegen. Dat je zelf een stap inzet. Dat je corrigeert wanneer de ander op je voet stapt. Of dat je lichaam zich aanspant zodra jij niet meer bepaalt wat er gebeurt.

Werkelijke overgave betekent niet dat je geen grenzen meer hebt. Integendeel.

Om te kunnen loslaten, moet er eerst voldoende veiligheid zijn.

Daarom maken we vooraf duidelijke afspraken. Wat gaan we doen? Voor wie is deze oefening? Wat is oké en wat niet? Hoe geef je aan wanneer iets verandert?

Wanneer je erop kunt vertrouwen dat een grens wordt gerespecteerd, hoeft je lichaam minder op zijn hoede te blijven.

Overgave in een relatie is niet hetzelfde als macht weggeven

Dat is misschien een van de interessantste paradoxen.

Je kunt degene zijn die volgt en tegelijkertijd degene voor wie de ervaring bedoeld is.

Je partner geeft richting, maar binnen grenzen die samen zijn afgesproken. Jij hoeft even niets te doen of terug te geven. Je mag ontvangen.

Dat kan juist een heel krachtige ervaring zijn.

Daarbij grijpen we vaak terug naar principes uit de Wheel of Consent (Cirkel van Overeenstemming): wie doet iets, voor wie gebeurt het, wat is geven, ontvangen, nemen en toestaan?

Duidelijkheid maakt overgave mogelijk.

Want wanneer je niet weet of je partner jouw grens zal respecteren, is het heel logisch dat je lichaam controle probeert te houden.

En wat als je tijdens de oefening van mening verandert?

Dan mag dat.

Ook wanneer je vooraf ergens 'ja' tegen hebt gezegd.

Misschien merk je halverwege dat iets toch niet goed voelt. Misschien wil je stoppen. Misschien wil je iets anders.

Een veilige relatie betekent niet dat je nooit een grens tegenkomt. Ze betekent ook dat er ruimte is om die grens uit te spreken.

En daar ligt óók een oefening voor degene die richting geeft.

Kun je een 'nee' ontvangen zonder die als afwijzing te zien?

Kun je zeggen: ‘Dankjewel dat je het aangeeft.’ En vervolgens aanwezig blijven?

Juist daardoor kan er opnieuw ontspanning ontstaan. De ander merkt: mijn nee bedreigt onze verbinding niet. Ik hoef mezelf niet voorbij te lopen om jou dichtbij te houden.

Er is niets mis met controle

Controle krijgt vaak een slechte naam, zeker wanneer we het over overgave hebben.

Maar controle heeft ook een functie. We hebben allemaal behoefte aan een zekere mate van voorspelbaarheid en zekerheid.

Het wordt pas lastig wanneer we álles onder controle proberen te houden.

Een relatie is nu eenmaal geen rechte lijn van punt A naar punt B. Het leven evenmin.

Er zullen veranderingen, conflicten, verlangens, teleurstellingen en onverwachte gebeurtenissen zijn. Je kunt proberen ervoor te zorgen dat niets daarvan gebeurt.

Of je kunt oefenen in je vermogen ermee te bewegen.

Voor ons is dat misschien wel een van de mooiste kanten van dit soort lichaamsgerichte oefeningen. Je oefent niet alleen iets in intimiteit. Je ontdekt ook hoe je reageert wanneer je even niet weet wat er gaat gebeuren.

Een eenvoudige oefening om thuis te proberen

Je hoeft daarvoor helemaal niets ingewikkelds te doen.

Spreek bijvoorbeeld af dat één van jullie gedurende drie minuten de ander door de kamer begeleidt. Degene die volgt kan de ogen sluiten of een sjaal als blinddoek gebruiken.

Maak vooraf duidelijke afspraken.

Degene die leidt, zorgt. Degene die volgt, probeert niet te anticiperen maar voelt wat er gebeurt.

En natuurlijk mag je altijd aangeven wanneer iets niet goed voelt.

Je kunt ook tegenover elkaar zitten en afspreken dat één partner de ander gedurende enkele minuten rustig aanraakt.

Begin eventueel gewoon met kleding aan en zonder erogene zones.

Je hoeft niets bijzonders te ervaren.

Voel alleen maar:

Kan ik ontvangen zonder iets terug te moeten doen? Kan ik mijn partner laten bepalen waar de volgende aanraking komt? Waar span ik mij aan? Wanneer wil ik het overnemen? En wat helpt mij om te vertrouwen?

Een blinddoek kan dit nog voelbaarder maken, omdat je niet meer kunt voorspellen wat er komt. Daardoor kan je aandacht vanzelf meer naar je lichaam verschuiven.

Overgave kan ook betekenen dat je vertelt wat je werkelijk verlangt

Richting en overgave hoeven bovendien helemaal niet lichamelijk te zijn.

Je kunt tegenover elkaar gaan zitten en om de beurt vertellen:

‘Wat zou ik eigenlijk heel graag willen?’

Dat mag iets seksueels zijn, maar evengoed iets heel anders.

De afspraak is dat er niets mee hoeft te gebeuren.

De ander hoeft het verlangen niet in te vullen, op te lossen of goed te vinden. Eerst alleen luisteren.

Dat vraagt soms verrassend veel overgave.

Want durf je iets te vertellen waar je je misschien een beetje voor schaamt? Kun je laten zien wat je werkelijk verlangt zonder te weten wat je partner ervan vindt?

En kun je als luisteraar nieuwsgierig blijven, ook wanneer het verlangen van de ander niet het jouwe is?

Soms ligt onder een concrete fantasie bovendien een veel fundamenteler verlangen: avontuur, gedragen worden, vrijheid, begeerd worden, zachtheid, verrassing, controle mogen loslaten...

Daar kun je samen nieuwsgierig naar worden.

Speel er ook buiten de slaapkamer mee

Je kunt dit zelfs meenemen in het dagelijkse leven.

Spreek bijvoorbeeld af:

‘De komende twee uur mag jij bepalen wat we doen en ik volg — zolang het voor mij oké blijft.’

Misschien ben jij normaal degene die altijd vraagt wanneer jullie vertrekken, waar jullie eten of wat er nog moet gebeuren. Wat gebeurt er wanneer je dat eens niet doet?

Of luister een tijdje extra goed naar kleine verlangens die je partner uitspreekt. Schrijf er af en toe eentje op. Misschien zegt je partner terloops dat die nog eens naar een bepaald restaurant wil, ergens naartoe wil of iets graag samen zou doen.

En maanden later organiseer jij het als verrassing.

Ook dat is richting geven.

En ook daarin kan de ander ervaren:

"Ik hoef even niets te organiseren. Er wordt voor mij gezorgd."

Het gaat niet om de perfecte balans

Het doel is niet dat je precies vijftig procent richting geeft en vijftig procent in overgave bent.

Sommige mensen voelen zich van nature prettiger in één van beide. Ook binnen een relatie kan een bepaalde dynamiek heel goed werken.

Maar het kan verrijkend zijn om te ontdekken dat je niet tot één rol beperkt bent.

Dat degene die altijd organiseert ook mag volgen.

Dat degene die meestal volgt ook richting kan geven.

Dat kracht en zachtheid elkaar niet uitsluiten.

En dat overgave niet ontstaat doordat je jezelf verliest, maar juist doordat er voldoende veiligheid is om jezelf te blijven.

Misschien is dát uiteindelijk de dans: niet kiezen tussen controle of overgave, maar steeds beter leren voelen wanneer je richting wilt geven, wanneer je wilt volgen en wat jij nodig hebt om vrij tussen beide te kunnen bewegen.

Warme groet,

Gert & Elise

Luister de volledige aflevering hier

Zelf ervaren?

In onze groepstrajecten en privétrajecten voor koppels werken we met lichaamsgerichte oefeningen rond aanraking, grenzen, verlangen, veiligheid, richting en overgave. Niet om een bepaalde ervaring te moeten bereiken, maar om samen te onderzoeken wat er gebeurt wanneer je vertraagt, voelt en werkelijk naar elkaar luistert.